Kronika Urzędu Stanu Cywilnego w Barlinku to niezwykła pamiątka, w której na przestrzeni lat uwieczniono dziesiątki par rozpoczynających wspólną drogę w naszym mieście, a także uroczystości nadania imion oraz jubileusze długoletniego pożycia małżeńskiego.
Autorką albumu jest Jadwiga Teresa Niećko z domu Łężak, córka powojennego burmistrza Czesława Urbańskiego, która w dzieciństwie doświadczyła bolesnego rozbicia własnego domu i przez kolejne dekady swojej pracy zawodowej z ogromnym sercem i pieczołowitością dokumentowała formalne początki nowych barlineckich rodzin.
Na kartach kroniki zachowały się archiwalne portrety mieszkańców Barlinka z lat ich młodości.
Kronika Urzędu Stanu Cywilnego w Barlinku – geneza powstania
Jadwiga Niećko rozpoczęła pracę w Urzędzie Miasta Barlinka w 1964 roku – najpierw jako praktykantka i referent, następnie w lutym 1969 roku została zastępcą kierownika USC, a w 1970 roku objęła stanowisko kierowniczki barlineckiego Urzędu Stanu Cywilnego.
W 1985 roku przez pół roku z ogromnym zaangażowaniem – przy wsparciu panów Kirysa i Głusko oraz koleżanki z Bometu – tworzyła tę kronikę na konkurs ogłoszony przez województwo gorzowskie z okazji 40-lecia PRL. Jej praca została doceniona i zdobyła prestiżowe II miejsce.
Przez lata kronika znajdowała się w biurze urzędu. Gdy w 1990 roku Jadwiga Niećko została zwolniona z pracy, przestała ją prowadzić, a album na długie lata trafił do urzędowego archiwum.
Dopiero w 2006 roku kronika została wyciągnięta na światło dzienne podczas spotkania z emerytami, o czym informowała „Gazeta Lubuska” z 19 maja 2006 roku. Dla wielu starszych mieszkańców, którzy odnaleźli siebie i swoich bliskich na jej kartach, było to niezwykle wzruszające przeżycie.
Kronika Urzędu Stanu Cywilnego za lata 1945-1968
Pierwsze zdjęcia z ceremonii ślubnych zamieszczone w albumie pochodzą z 1968 roku. Okres wcześniejszy został w kronice przedstawiony w sposób opisowy. Obraz najwcześniejszych powojennych ceremonii – brakujący w kronice z 1985 roku – udało się jednak odtworzyć dzięki unikalnej, czerwonej Księdze Małżeństw z 1945 roku, którą opisałam w osobnym artykule.
Mimo braku zdjęć z pierwszych powojennych dekad, z opracowania Jadwigi Niećko możemy dowiedzieć się bardzo wiele zarówno o osobach kierujących urzędem, jak i o statystykach ślubów oraz narodzin. Zapisane tam liczby doskonale pokazują, jak szybko Barlinek rozwinął się z niewielkiego skupiska pionierów w tętniące życiem miasto.
Pionierskie zapisy z 1945 roku:
- Pierwsze narodziny w Barlinku: 23 marca 1945 r. – Stanisław Opryśnik.
- Pierwszy ślub w Barlinku: 24 czerwca 1945 r. – Felicjan Dolny i Irena Jokiel.
9 ślubów w 1945 roku – tyle związków zapoczątkowało nową polską społeczność w pierwszym powojennym roku.
Ponad 6-krotny wzrost urodzeń – w zaledwie pięć lat liczba urodzeń skoczyła z 86 w 1945 roku do 578 w 1950 roku.
6000 nowych mieszkańców – tyle dzieci przyszło na świat w Barlinku w okresie powojennego wyżu demograficznego (1951-1963).
Galeria obrzędów – lata 1968-1985
Poniżej prezentuję wybór najbardziej spektakularnych i poruszających fotografii z tej kroniki. Cały zbiór zostanie udostępniony w moim cyfrowym archiwum, aby każdy mógł na spokojnie przejrzeć jego karty i być może odnaleźć na nich swoich bliskich.
W dokumentacji fotograficznej prowadzonej od 1968 roku, oprócz samych ślubów, regularnie pojawiają się uroczyste nadania imion oraz jubileusze długoletniego pożycia małżeńskiego.
Celebracja ślubów i jubileuszy w USC w Barlinku
Absolutną perłą kroniki jest fotografia ze ślubu Stanisława Opryśnika, czyli pierwszego dziecka urodzonego w powojennym Barlinku. Na szczególną uwagę zasługują również ujęcia ze Złotych Godów Anny i Józefa Woźnych oraz 35-lecia pożycia Apolonii i Henryka Gabryelów, które symbolicznie pokazują pełny cykl życia pionierów, którzy zapuścili tu swoje korzenie.
Kronika odzwierciedla również powiązania miasta z Zakładami Urządzeń Okrętowych „Bomet”, uwzględniając wizerunki m.in. Bogdana Glury, Zdzisławy i Kazimierza Kuroszów oraz Józefa Jerzego Dokurny.
W zestawieniu nie zabrakło lokalnych liderów oraz potomków pionierów, takich jak córka Jana Szwarackiego, wnuk Maksymiliana Dykiera – Krystian Osiewicz czy Leszek Orządała (syn Mariana), co podkreśla prestiż ówczesnych ceremonii w barlineckim USC.
Uroczyste nadanie imienia dziecku
Ciekawym znakiem tamtych czasów są także uroczystości nadania imion – uwieczniono na nich m.in. Jana Połudzienia, dziecko Kazimierza Borowskiego oraz córkę Mariana Kleszczyńskiego. Stanowią one ważny dokument epoki, pokazujący, jak ówczesne władze starały się tworzyć świecką alternatywę dla kościelnych chrztów, a urzędnicy tacy jak pani Jadwiga nadawali tym chwilom niezwykle podniosłą oprawę.
Szczególne miejsce w albumie zajmują kadry ukazujące samą Jadwigę Niećko w czasach jej młodości – zarówno podczas uroczystości nadania imienia własnej córce, jak i w trakcie pełnienia obowiązków kierowniczki barlineckiego USC. Te fotografie nadają całej kronice głęboko intymny wymiar i pokazują niezwykłą klasę kobiety, która przez dwie dekady z wielkim sercem oraz elegancją towarzyszyła mieszkańcom w najważniejszych chwilach ich życia.
Podsumowanie
Archiwalne fotografie z lat 1968–1985 ukazują Barlinek jako dojrzałą społeczność – lokalne uroczystości łączyły prywatne emocje mieszkańców z obecnością władz miasta i dyrektorów zakładów pracy, co odzwierciedlało ówczesne więzi społeczne. Symbolicznego wymiaru całości nadaje fakt, że kronika urywa się nagle w 1990 roku po zwolnieniu pani Jadwigi, co spina jej losy z historią ojca, powojennego burmistrza Czesława Urbańskiego.
Jeśli szukasz na kartach kroniki swoich bliskich lub dawnych sąsiadów, skontaktuj się ze mną – pełna wersja albumu jest w trakcie przygotowywania do archiwum cyfrowego.
Wpisy powiązane:
Linki zewnętrzne:
- Dzień seniora, 2017, https://barlinek24.pl/aktualnosci/8099-dzie-seniora-2?djcookiemonster=accept