Stanisław Smoleń, założyciel i wieloletni prezes Barlineckiego Klubu Krótkofalowców, działającego dawniej pod znakiem SP3KRF, a obecnie SP1KRF, udowodnił, że pasja i technologia potrafią przekraczać granice.
Wyobraź sobie świat bez internetu, smartfonów i światłowodów. Świat, w którym wiadomości nie docierają w ułamku sekundy, a ocean wydaje się barierą nie do pokonania.
Właśnie w takich realiach, w latach 70. XX wieku, „Władca Eteru z Barlinka” potrafił z małego pokoju przy ul. Podwale nawiązywać łączność ze wszystkimi kontynentami.
Narodziny radiowej legendy Barlinka
Pracownię Barlineckiego Klubu Krótkofalowców w BOK „Panorama” wypełnia nowoczesny sprzęt radiowy. Stanisław Smoleń i Andrzej Wojna spędzają tu popołudnia, oddając się swojej pasji.
Dawne radiostacje, ocalone od zapomnienia — niektóre własnoręcznie skonstruowane przez Stanisława Smolenia, umieszczone na regałach zajmują całą ścianę.
Na półkach po lewej stronie od wejścia piętrzą się segregatory z kartami QSL, potwierdzającymi łączność z odległymi zakątkami świata. To także ślad wymiany kart, dzięki której wizytówki Barlinka trafiały do zagranicznych krótkofalowców.
Wszystko zaczęło się w grudniu 1974 roku, gdy Stanisław Smoleń, radiotelegrafista z doświadczeniem wojskowym, zdał państwowe egzaminy i otrzymał indywidualną licencję nadawczą.
Niedługo później, 10 stycznia 1975 roku, odbyło się spotkanie założycielskie klubu łączności, w którym uczestniczyło 7 osób: Leszek Kaliwoszka, Stanisław Smoleń, Kazimierz Borowski, Leszek Knaupe, Kazimierz Wojtczak, Antoni Bindas i Jerzy Sandmann. Zebranie prowadził Jan Augustyniak, szef wydziału łączności LOK w Szczecinie. Prezesem Klubu LOK został Leszek Kaliwoszka, wiceprezesem i społecznym kierownikiem Klubu Łączności i radiostacji został Stanisław Smoleń.
Tak narodził się Barlinecki Klub Krótkofalowców, który przez kolejne ćwierć wieku wysyłał w świat sygnał pod znakiem SP3KRF, a od 1999 roku po zmianie podziału administracyjnego kraju — SP1KRF.
Początki były pionierskie. Klub, mieszczący się w Zakładowym Domu Kultury „Panorama” przy ul. Podwale, dysponował wysłużoną wojskową radiostacją RBM-1 o mocy zaledwie 1 W. Tak skromne wyposażenie wymagało pomysłowości i technicznej zaradności.
Jak z tak słabym sygnałem dotrzeć do odległych krajów? Odpowiedzią była inwencja techniczna Stanisława Smolenia. Własnoręcznie zbudował wzmacniacz oparty na lampie elektronowej 6P36S. Dzięki temu stacja SP3KRF mogła nawiązywać łączności z całą Europą.
Kolejne lata przyniosły dalsze modyfikacje, a sygnał barlineckich krótkofalowców zaczął docierać w coraz odleglejsze zakątki globu.
Krótkofalarstwo – fizyka czy czary?
Krótkofalarstwo nie działa tak jak telefonia komórkowa. Do bezpośredniej łączności radiowej nie potrzeba sieci operatora ani internetu.
Gdy krótkofalowiec rozpoczyna nadawanie, antena wysyła fale radiowe. W odpowiednich warunkach fale krótkie mogą wracać ku Ziemi dzięki jonosferze — zjonizowanemu obszarowi atmosfery.
Obrazowo można ją porównać do niewidzialnego lustra. Sygnał pokonuje w ten sposób tysiące kilometrów, a kolejne odbicia między jonosferą a powierzchnią Ziemi pozwalają mu docierać jeszcze dalej.
Warunki rozchodzenia się fal zależą między innymi od aktywności słonecznej. Bywają sprzyjające, ale czasem trzeba godzinami czekać, aż natura „otworzy okno” na wybrany kierunek świata.
Krótkofalowcy prowadzą rozmowy przez mikrofon, ale często korzystają też z telegrafii, posługując się alfabetem Morse’a.
Współcześnie łączą również radio z komputerem, przesyłając dane cyfrowe, a nawet zdjęcia.
Nawiązane łączności krótkofalowcy potwierdzają między innymi za pomocą kart QSL — papierowych kart wysyłanych pocztą. To cenione pamiątki kontaktów z operatorami z całego świata. Klub Krótkofalowców w Barlinku ma ich tysiące. Ma też własne spersonalizowane karty, które wysyła do innych stacji jako potwierdzenie kontaktu z Barlinkiem.
Krótkofalarstwo przypomina „wędkarstwo w oceanie fal radiowych”. Nigdy nie wiesz, kogo za chwilę wyłowisz z szumu — operatora na odległej wyspie, polarnika na stacji badawczej czy pasjonata z Barlinka, a może króla Juana Carlosa z Hiszpanii, również fana krótkofalarstwa.
Po co krótkofalarstwo w XXI wieku?
Skoro w kieszeni mamy smartfony, dzięki którym możemy szybko zadzwonić do Japonii czy Australii, po co stawiać anteny i szukać sygnału w szumie? Czy to nie przeżytek?
Nie — to pasja, która rozwija umiejętności techniczne i pozwala nawiązywać kontakty bez pośrednictwa komercyjnych sieci telekomunikacyjnych. W sytuacjach kryzysowych może wspierać łączność ratunkową a nawet ją zastępować.
Telefon potrzebuje sieci. Krótkofalowiec może nawiązać łączność bez niej.
Wichura, powódź, rozległa awaria zasilania czy cyberatak mogą zakłócić działanie sieci komórkowych. Nawet najdroższy smartfon to wówczas tylko kawałek plastiku.
W takich sytuacjach krótkofalowcy mogą wspierać służby ratunkowe, przekazując informacje o miejscach, w których potrzebna jest pomoc.
Stanisław Smoleń – sukcesy, o których warto mówić
Lista osiągnięć Stanisława Smolenia i jego zespołu z Barlineckiego Klubu Krótkofalowców (SP1KRF / SP3KRF) jest długa. Obejmuje wyniki w zawodach międzynarodowych i krajowych, puchary oraz wyróżnienia.
Sukcesy klubu na arenie międzynarodowej
- XII miejsce na świecie i V miejsce w Europie w zawodach CQ WW SSB: Zespół z Barlinka pod wodzą Stanisława Smolenia zajął I miejsce w Polsce, V w Europie i XII na świecie.
- II miejsce w cyklu Intercontest: Klub zajął drugie miejsce w cyklu obejmującym 12 ważnych zawodów międzynarodowych. Podczas tego samego zjazdu stację SP1KRF uznano za najlepszą stację klubową w kraju.
Sukcesy klubu na arenie krajowej i regionalnej
- Wielokrotne mistrzostwo Polski w SP DX Contest: Klub z Barlinka wielokrotnie zdobywał i bronił tytułu mistrza Polski w tych międzynarodowych zawodach. W jednej z edycji jego operatorzy przeprowadzili ponad 1600 łączności w ciągu 24 godzin, uzyskując najlepszy wynik spośród sklasyfikowanych stacji krajowych.
- Krajowe trofea i puchary: Zespół zdobywał również laury w innych zawodach, między innymi I miejsce w emisji RTTY oraz III miejsce w kategorii CW/SSB podczas „Dni Wałbrzyskiego Podzamcza”.
- Sukcesy w sportach radiowych: W okresie działalności pod znakiem SP3KRF klubowicze zajmowali czołowe miejsca w Polsce w wielobojach łączności, szybkiej telegrafii i radiolokacji sportowej, zwanej „łowami na lisa”.
Indywidualne odznaczenie Stanisława Smolenia
- Złota Odznaka Honorowa PZK (2018 r.): Wyróżnienie przyznawane przez Polski Związek Krótkofalowców za zasługi dla rozwoju krótkofalarstwa. W przypadku Stanisława Smolenia to także wyraz uznania dla wieloletniej pracy z młodzieżą i budowania pozycji polskich krótkofalowców na świecie.
Jednak największym sukcesem Stanisława Smolenia są ludzie, których zaraził swoją pasją. Należą do nich między innymi: Tomasz Porczyński, Paweł Smoleń, Sylwia Kulak, K. Szczepaniak, R. Samol, I. Lochert i Jacek Olejnik i wielu innych.
Stanisław Smoleń – niedoceniony Władca Eteru w Barlinku
Mogłoby się wydawać, że człowiek o takich zasługach — wychowawca kolejnych pokoleń i promotor miasta w świecie — doczeka się także indywidualnych wyróżnień w swojej miejscowości.
W 2019 roku prowadzony przez niego klub SP1KRF Barlinecki Klub Krótkofalowców otrzymał nagrodę Burmistrza Barlinka — Złotą Barlinecką Gęsiarkę — za wybitne osiągnięcia międzynarodowe w działalności krótkofalarskiej oraz promocję miasta.
Jednak nazwiska Stanisława Smolenia nie ma na liście honorowych i zasłużonych obywateli Barlinka.
Tę sytuację najlepiej ilustruje opowieść o wizycie ekipy telewizyjnej z Warszawy, która kilka lat temu a dokładnie 1 lutego 2020 roku przyjechała do Barlinka, by przygotować materiał o mieście. Ówczesne kierownictwo Ośrodka Kultury „Panorama” oprowadzało gości po obiekcie, prezentując lokalne atrakcje. Pracownię krótkofalowców pominięto. Powodem miał być panujący w niej „bałagan”, uznany za nieodpowiedni do pokazania przed kamerami.
Życie bywa jednak przewrotne. Dziennikarze przypadkiem trafili do pracowni Klubu Stanisława Smolenia. Pasja ludzi w nim pracujących, sprzęt i historia klubu tak ich zainteresowały, że to właśnie pominięty wcześniej pokój stał się jednym z najważniejszych punktów materiału o Barlinku.
Paradoks porozumienia z Urzędem Miasta
Niedawno Urząd Miasta Barlinka podpisał z klubem umowę, uznając stację SP1KRF za rezerwowe zabezpieczenie łączności na wypadek wojny, kryzysu lub klęski żywiołowej. To wyraz uznania dla roli, jaką klub może odegrać w sytuacji zagrożenia.
Tymczasem planowany remont dachu Panoramy przewiduje demontaż klubowych anten. Bez rozwiązania zastępczego może to ograniczyć działalność stacji i jej możliwości wsparcia łączności kryzysowej.
Prosta antena z drutu pozwala czasem nawiązać daleką łączność. Jednak regularny udział w międzynarodowych zawodach i odbiór słabych sygnałów wymagają odpowiedniego zaplecza antenowego. To nie ozdoba dachu, lecz narzędzie pracy i pasji.
Stanisław Smoleń – ambasador Barlinka w eterze
Historia Stanisława Smolenia pokazuje, jak wiele można osiągnąć dzięki pasji, pomysłowości i wytrwałości — mimo ograniczeń sprzętowych i odległości.
Pozostaje ambasadorem Barlinka w eterze — człowiekiem, który udowodnił, że nawet z niewielkiego miasta można rozmawiać z całym światem, jeśli tylko nadaje się na odpowiednich falach.
Warto zadbać o to, by nie stracił swoich radiowych skrzydeł.
Bibliografia:
- Barlinecki Klub Krótkofalowców, https://www.facebook.com/p/Barlinecki-Klub-Kr%C3%B3tkofalowc%C3%B3w-61571841781539/
- Barlinek- malowniczy kurort i Europejska Stolica Nording Walking , 2020, https://jedynka.polskieradio.pl/artykul/2445917,Barlinek—malowniczy-kurort-i-Europejska-Stolica-Nordic-Walking-
- Co nowego u krótkofalowców, 2019, https://share.google/RQFsdKelEdQIfikuk
- Historia -SP1KRF- Barlinecki Klub Krótkofalowców PZK. https://share.google/6gpPlv6Adt1dkGZYw
- Odznaczenie dla Stanisława Smolenia, https://barlinek24.pl/klub-krotkofalowcow/aktualnosci/10635-odznaczenie-dla-stanislawa-smolenia.html
- Rozmowa ze Stanisławem Smoleniem i Andrzejem Wojną w Klubie Krótkofalowców w Barlinku, ul. Podwale 9 we wrześniu 2026,
- Wręczono złote Barlineckie Gęsiarki 2019, https://barlinek24.pl/aktualnosci-2/12064-wreczono-zlote-barlineckie-gesiarki-2019.html
- 50 lat pasji radiowej – od wojskowej radiostacji po międzynarodowe ekspedycje, 2025, https://share.google/a1fgcuZXcas7mnlf3
- 50 lat SP1KRF, https://www.youtube.com/watch?v=mw3BZLC-bSY
- 99 lat powstania krótkofalarstwa, https://barlinek24.pl/aktualnosci-2/14803-99-lat-powstania-krotkofalarstwa.html