Bogdan Holtzer – pierwszy Starosta Myśliborski
Praca nad biografią Bogdana Holtzera stanowiła dla mnie duże wyzwanie. Podczas zbierania materiałów do publikacji „Śladami pionierów Barlinka” z 2019 roku odnalazłam w archiwach państwowych jedynie nieliczne dokumenty. Pozwoliły one przygotować krótką notatkę o okolicznościach objęcia przez Holtzera urzędu w Myśliborzu oraz jego późniejszego odwołania.
Przełom nastąpił po przekazaniu egzemplarza książki Andrzejowi Koźmie z Poznania, synowi Kazimierza Koźmy, dyrektora Fabryki Pługów w Barlinku. Andrzej Koźma poinformował mnie, że utrzymuje kontakt z Jackiem Holtzerem, synem Bogdana. Dzięki temu doszło w Poznaniu do rozmowy z rodziną Holtzerów, która dostarczyła nowych informacji o pierwszym staroście myśliborskim.
Wkrótce potem wybuchła pandemia COVID-19, która uniemożliwiła realizację wcześniejszych planów i na kilka lat przerwała pracę nad tekstem. Dziś nadszedł czas, by szerzej przedstawić sylwetkę tego pioniera i przywrócić należne mu miejsce w historii regionu.
Pochodzenie Bogdana Holtzera
Bogdan Holtzer miał niezwykle barwny, patriotyczny, a zarazem tragiczny życiorys. Zanim objął urząd w Myśliborzu po aresztowaniu Stanisława Schillera, służył jako oficer Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera i walczył w wojnie polsko-bolszewickiej.
Jego losy obejmują służbę wojskową, działalność publiczną oraz silne związki z Wielkopolską.
Urodził się 18 marca 1898 roku w Poznaniu. Był synem Stanisława Emila Holtzera i Izabeli Trąmpczyńskiej.
Pochodził ze znanej i zasłużonej wielkopolskiej rodziny ziemiańskiej o tradycjach patriotycznych.
Jego ojciec, urodzony w 1864 roku, był znanym lekarzem w Poznaniu, a po wczesnej śmierci żony w 1901 roku — w Berlinie, Bochum i Oberhausen. Był prezesem założycielem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” i organizatorem zlotów „Sokoła” na emigracji, m.in. w Berlinie i Winterswijk w Holandii.
Na początku powstania wrócił do Poznania, gdzie pracował jako lekarz wojskowy w szpitalu na terenie dzielnicy Łazarz. Udzielał się społecznie na rzecz bezdomnych i biednych aż do śmierci w 1931 roku.
Po odzyskaniu niepodległości powierzono mu najpierw funkcję lekarza policyjnego, a następnie lekarza Magistratu. Był też wykladowca sanitarnym w szkole policyjnej.
Matka Bogdana Holtzera w latach 1894–1900 była wiceprzewodniczącą Towarzystwa Kobiet „Warta”. Pochodziła ze starej, znanej rodziny o tradycjach patriotycznych.
Bogdan Holtzer miał dwoje rodzeństwa: siostrę Irenę Mariannę (ur. 1895r.) i brata Mariana Ludwika, który zmarł w dzieciństwie (1899-1900).
Po bardzo wczesnej śmierci matki Izabeli — miał zaledwie trzy lata — był wychowywany wraz z siostrą przez siostrę matki, Halinę. Po jej śmierci opiekowała się nimi babcia z Trąmpczyńskich w Poznaniu.
Później ojciec zabrał rodzeństwo do Berlina i Bochum, gdzie kontynuowali naukę. Bogdan ukończył gimnazjum w Bochum.
I wojna światowa i okres międzywojnia
W 1915 roku został wcielony do armii niemieckiej. podczas I wojny światowej służył jako oficer w stopniu podporucznika, a następnie porucznika w armii pruskiej. W 1917 roku dostał się do niewoli we Francji, po czym wstąpił do armii generała Józefa Hallera. W jej szeregach przybył do Wielkopolski w 1919 roku.
W 1920 r. brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej jako porucznik. Za swoje wybitne czyny bojowe i męstwo na polu walki został nominowany do odznaczenia Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari (jego akta personalne i wniosek odznaczeniowy z 1922 roku spoczywają w Wojskowym Biurze Historycznym).
Walczył także jako ochotnik w II powstaniu śląskim.
W 1933 roku ożenił się z Janiną Szreybrowską ur. w 1901 roku.
Okres II wojny światowej
W sierpniu 1939 roku został oddelegowany z Poznania do Rejonowej Komendy Uzupełnień w Ciechanowie. Tam, podczas ewakuacji, został wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną. Odesłany z czasem do Wielkopolski, spędził wraz z rodziną okupację hitlerowską, początkowo we Wrześni, a później w Golinie.
Źródło; Jacek Holtzer
Ich syn Jacek urodził się we Wrześni w 1940 roku.
Od 1942 roku pracował w Golinie jako kierownik filii przedsiębiorstwa zbożowego.
Pomimo wielokrotnych namów nie przyjął propozycji podpisania volkslisty.
Okres powojenny – Bogdan Holtzer na Pomorzu Zachodnim
Po II wojnie światowej w biurze Pełnomocnika Rządu RP na Okręg Pomorze Zachodnie jw Wydziale Ogółnym Pełnomocnika Rządu jako inspektor obwodów w Koszalinie, Kamieniu Pomorskim i Szczecinie. Następnie otrzymał nominację na Pełnomocnika Rządu RP na Obwód Myśliborz i krótko na Starostę Myśliborskiego.
Zgodnie z zarządzeniem Pełnomocnika Rządu RP na Okręg Pomorze Zachodnie z 19 stycznia 1946 roku Bogdan Holtzer objął Urząd Pełnomocnika Rządu RP na Obwód Myślibórz w dniach 21–23 stycznia 1946 roku.
Relację z przebiegu przekazania Stanisławowi Schillerowi decyzji Pełnomocnika Rządu RP na Okręg Pomorze Zachodnie w Koszalinie zawiera pismo Bogdana Holtzera z 24 stycznia 1946 roku.
Wynika z niego, że w trakcie przekazywania obowiązków nowemu Pełnomocnikowi Stanisław Schiller został wezwany przez PUBP w Myśliborzu na „konferencję” i po przybyciu na nią został aresztowany i odwieziony do Koszalina.
Bogdan Holtzer był zmuszony kontynuować przejmowanie urzędu bez obecności pełnomocnika, przy pomocy jego zastępcy, Witolda Sankowskiego, dyrektora KKO w Myśliborzu Józefa Baranowskiego, delegata PUBP Przyborowskiego oraz referenta Świadczeń Rzeczowych Mieczysława Kowalskiego. [APS, sygn. 65/317/0/3.2/471; APS, sygn. 65/317/0/5/939].
Kierował Obwodem Myśliborskim do 19 kwietnia 1946 roku, a więc przez trzy miesiące. Początkowo występował w korespondencji jako p.o. pełnomocnika, następnie jako Pełnomocnik Rządu RP na Obwód Myślibórz, a od kwietnia 1946 roku jako Starosta Myśliborski. W Myśliborzu mieszkał przy ul. Kaszubska 8.
26 kwietnia 1946 roku urząd Starosty Myśliborskiego objął Stanisław Orzechowski.
Trwający 3 miesiące okres zarządzania Obwodem Myśliborskim przez Bogdana Holtzera dobiegł końca.
Bogdan Holtzer – powrót do Wielkopolski
Źródło; Jacek Holtzer
Po zakończeniu pracy na Pomorzu Zachodnim Bogdan Holtzer powrócił do Wielkopolski i związał dalsze życie zawodowe z Poznaniem. Do rodzinnego domu w Poznaniu wrócił wraz z rodziną w 1953 roku.
Pełnił funkcję prezesa PZGS, a następnie kierownika Wydziału Zdrowia.
Za zasługi dla kraju i społeczeństwa otrzymał Złoty Krzyż Zasługi oraz odznakę honorową za Zasługi dla Województwa Poznańskiego.
Zmarł 20 grudnia 1969 roku w wieku 71 lat. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Junikowo w Poznaniu. Spoczywa wraz z żoną Janiną (1901–1972) w sektorze 19, rzędzie 8, kwaterze 1.
Jego syn Jacek ożenił się z Krystyną Jaroszek. Ukończył Politechnikę Poznańską i pracował w biurach projektów. Był kierownikiem zespołu w Biurze Projektów Energoprojekt w Poznaniu.
Bibliografia:
1.Akta Miasta Poznania,
2. APS, sygn. 65/317/0/3.2/471;
3. APS, sygn. 65/317/0/5/939,
4. Beszterda Rafał, 1999, Rodzina Holtzerów, etnografia Polska, t. XLIII, z 1-2,
5. Rękopis wspomnień Bogdana Holtzera i inne dokumenty znajdujące się w posiadaniu rodziny Holtzerów.
6.Wielkopolski Słownik Biograficzny, PWN, Warszawa -Poznań 1981
7. Wojskowe Biuro Historyczne Warszawa
8. Wywiad z Jackiem Holtzer, 2019r., Poznań