Kpt. Konstanty Supiński- okoliczności nominacji i rezygnacji
Kpt. Konstanty Supiński przybył do Barlinka w październiku 1945 roku. Miasto, zniszczone wojną i włączone w granice Polski, musiało odbudować zabudowę, gospodarkę i administrację. W atmosferze niepewności, niedoborów oraz rywalizacji o wpływy powstawały polskie urzędy, milicja i aparat bezpieczeństwa, a decyzje nowych władz często prowadziły do ostrych sporów.
W tych realiach urząd burmistrza objął kpt. Konstanty Supiński. Próba ustalenia, kto kilka miesięcy później do niego strzelał i chciał zmusić go do opuszczenia miasta, prowadzi przez sieć konfliktów personalnych, politycznych i majątkowych pierwszych miesięcy powojennej administracji.
12 października 1945 r. Konstanty Supiński został mianowany burmistrzem Barlinka przez pełnomocnika Rządu RP na Obwód Myślibórz, Stanisława Schillera. 4 lutego 1946 r., niespełna cztery miesiące później, dokonano na niego zbrojnego zamachu. Odniesione obrażenia uniemożliwiły mu dalsze sprawowanie funkcji.
Pełnomocnik Bogdan Holtzer zgodził się na rezygnację Supińskiego, a 1 maja 1946 r. stanowisko burmistrza objął Franciszek Piotrowski.
Pozostaje zatem pytanie: kto dokonał zamachu na burmistrza Barlinka?
Analiza ówczesnych sprawozdań Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej w Myśliborzu nie wykazała wzmianki o napaści. Nie odnalazłam również dokumentacji dochodzenia ani meldunku w tej sprawie.
Jedynymi znanymi mi źródłami potwierdzającymi zdarzenie są korespondencja Supińskiego z pełnomocnikiem Rządu RP w Myśliborzu oraz relacja jego wnuczki A. Krzeszewskiej. Wynika z nich, że lutowy zamach mógł być drugą próbą zmuszenia burmistrza do wyjazdu. Po postrzeleniu Supiński otrzymywał również pogróżki i żądania opuszczenia miasta. Brak akt śledztwa nie pozwala wskazać sprawcy, lecz zachowane materiały odsłaniają liczne konflikty, które mogły stanowić tło napaści.
Kpt. Konstanty Supiński – źródła konfliktów
Co mogło wywołać tak gwałtowną reakcję? Dokumenty archiwalne z tego okresu wskazują na kilka obszarów, które prowadziły do poważnych konfliktów między kpt. Supińskim a częścią mieszkańców i przedstawicielami władz w Barlinku.
Należały do nich:
- spór z komendantem MO w Barlinku;
- spór z niektórymi mieszkańcami Barlinka o rozdział dóbr poniemieckich;
- konflikt z Franciszkiem Piotrowskim w związku z objęciem funkcji burmistrza;
- spór z Urzędem Bezpieczeństwa w Barlinku;
- spór z sekretarzem PPR Adamem Awęckim o mieszkanie.
Istota sporu z komendantem MO w Barlinku
Już 26 listopada 1945 r. burmistrz Konstanty Supiński skierował do pełnomocnika Rządu RP na Obwód Myślibórz, Stanisława Schillera, pismo z prośbą o zwolnienie go z funkcji. Jako przyczynę wskazał źle układającą się współpracę z MO w Barlinku.
Zarzucał funkcjonariuszom ujawnianie treści jego pism, niepodejmowanie wnioskowanych dochodzeń oraz poszukiwanie materiałów, które mogłyby go obciążyć.
Komendantem MO w Barlinku był wówczas Janusz Kaftański, występujący również pod nazwiskiem Downar. Z pracy w barlineckiej MO został zwolniony pod koniec stycznia 1946 r.
Supiński skarżył się, że funkcjonariusze posterunku celowo wyszukują materiały mogące go obciążyć i podważyć jego dobre imię.
Istota konfliktu z Franciszkiem Piotrowskim
O napiętych relacjach między kpt. Konstantym Supińskim a Franciszkiem Piotrowskim świadczy chronologia funkcji pełnionych przez Piotrowskiego w Zarządzie Miejskim w Barlinku.
5 października 1945 r. Franciszek Piotrowski otrzymał nominację na burmistrza Barlinka z zastrzeżeniem, że będzie pełnił tę funkcję do czasu mianowania następcy. 12 października 1945 r. burmistrzem został kpt. Konstanty Supiński, wcześniej odpowiedzialny za dział wojskowy w Urzędzie Pełnomocnika w Myśliborzu.
Po nominacji Supińskiego Franciszek Piotrowski współpracował z nowym burmistrzem do 23 października 1945 r. jako sekretarz Zarządu Miejskiego i wiceburmistrz. Następnie udał się na dwudniowy urlop, z którego wrócił dopiero 13 listopada. Po jego powrocie Supiński przeniósł go do Działu Mieszkaniowego. Piotrowski nie podporządkował się jednak jego poleceniom.
W listopadzie 1945 r. wiceburmistrzem mianowano Kazimierza Nowaka, a 6 grudnia 1945 r. stanowisko sekretarza objął Leon Nowak.
W grudniu 1945 r. Franciszek Piotrowski złożył wypowiedzenie i podjął pracę w PPPT i MR w Barlinku. Przebieg tych wydarzeń wskazuje, że współpraca między nim a Supińskim nie układała się dobrze.
Jednocześnie Piotrowski aktywnie działał w PPR. Z jej ramienia 9 grudnia 1945 r. wszedł w skład Tymczasowej Rady Doradczej w Barlinku, która pełniła wobec burmistrza funkcje doradcze i kontrolne.
Po rezygnacji kpt. Konstantego Supińskiego ze względów zdrowotnych, związanych z następstwami zamachu, Franciszek Piotrowski zastąpił go na stanowisku burmistrza Barlinka.
Konflikt z Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego w Barlinku
Konflikt dotyczył skargi kpt. Supińskiego skierowanej do Urzędu Pełnomocnika RP w Myśliborzu. Chodziło o przejęcie przez UB mebli wraz z samochodem, należących do Wielkopolskiej Izby Rolniczej w Poznaniu, oraz przekazanie ich do Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Myśliborzu.
Placówką UB w Barlinku kierował wówczas Kazimierz Kasperski, natomiast szefem PUBP w Myśliborzu był Henryk Manes.
Kpt. Konstanty Supiński i Adam Awęcki- zarzuty
Najpoważniejszy konflikt między burmistrzem kpt. Konstantym Supińskim a częścią lokalnej społeczności wiązał się ze skargą Komisji Porozumiewawczej, skierowaną 27 listopada 1945 r. do pełnomocnika Rządu RP na Obwód Myślibórz. Pismo wysłał Adam Awęcki, sekretarz PPR i zarazem sekretarz Komisji Porozumiewawczej w Barlinku.
W piśmie sformułowano następujące zarzuty wobec burmistrza i wiceburmistrza Barlinka:
- nieracjonalne i niezgodne z przepisami funkcjonowanie burmistrza i wiceburmistrza; twierdzono, że nie nadają się na stanowiska i nie potrafią samodzielnie podejmować decyzji;
- bezprawne zajęcie przez wiceburmistrza mieszkania Adama Awęckiego;
- wykorzystywanie stanowisk do osiągania korzyści majątkowych;
- zajęcie mieszkania ogrzewanego przez palacza zatrudnionego w Urzędzie Miasta;
- zbyt radykalne postępowanie wiceburmistrza przy wydawaniu kart żywnościowych;
- odmowa wstąpienia obu urzędników do partii politycznej, co miało wywoływać niezadowolenie w mieście.
Przebieg przesłuchań
O skali konfliktu świadczy fakt, że dochodzenie wyjaśniające podczas sesji wyjazdowej prowadził osobiście Stanisław Schiller, pełnomocnik Rządu RP na Obwód Myślibórz.
Przesłuchania odbyły się 12 grudnia 1945 r.
Przesłuchano: Alberta Sopke, przewodniczącego Komisji Międzypartyjnej na gminę i miasto Barlinek; Kazimierza Kasperskiego, szefa UB w Barlinku; Franciszka Biedę; Stefanię Budę; Feliksa Krusia; Franciszka Piotrowskiego; kpt. Konstantego Supińskiego oraz Kazimierza Nowaka.
Poza ogólnymi stwierdzeniami Feliksa Krusia o niezadowoleniu społecznym większość przesłuchiwanych nie potwierdziła zarzutów stawianych burmistrzowi i wiceburmistrzowi.
Feliks Kruś sformułował ogólny zarzut, że kpt. Konstanty Supiński nie nadaje się na burmistrza, ponieważ społeczeństwo nie ma do niego zaufania. Według Krusia mieszkańcy byli niezadowoleni zarówno z burmistrza, jak i wiceburmistrza, zwłaszcza z prowadzonej w mieście gospodarki mieszkaniami i meblami.
11 grudnia 1945 r. kpt. Konstanty Supiński złożył w tej sprawie pięciostronicowe oświadczenie, w którym odrzucił wszystkie zarzuty. W kwestii mieszkania Adama Awęckiego wyjaśnił, że zajął je zastępca komendanta MO w Barlinku, Zambrzycki, a nie wiceburmistrz.
Spór był więc bardzo gwałtowny, a jego bezpośrednim źródłem wydaje się kwestia przejęcia mieszkania zajmowanego wcześniej przez Adama Awęckiego.
Jak zakończył się ten konflikt? Według wspomnień wnuczki Konstantego Supińskiego, A. Krzeszewskiej pierwszy napad na niego miał miejsce w styczniu 1946 r., a kolejny – 4 lutego 1946 r.
Kto był odpowiedzialny? Kto posłużył się bronią z zamiarem zabicia burmistrza? Dziś trudno to jednoznacznie rozstrzygnąć, wiadomo jednak, że wokół Supińskiego narosło wiele poważnych konfliktów.
Według relacji jego wnuczki po zamachu otrzymywał pogróżki oraz pisma nakazujące mu, by nie wracał do Barlinka.
Tak też zrobił – złożył rezygnację ze stanowiska.
Zakończenie
Zachowane źródła nie pozwalają dziś wskazać sprawcy ani z pełną pewnością określić motywu zamachu na kpt. Konstantego Supińskiego. Ukazują jednak atmosferę silnych napięć towarzyszących organizowaniu polskiej administracji w powojennym Barlinku: spory personalne, walkę o wpływy, konflikty mieszkaniowe oraz niejasne relacje między urzędem miejskim, milicją, aparatem bezpieczeństwa i partią.
Nie wiadomo, czy któryś z opisanych konfliktów doprowadził bezpośrednio do użycia broni, czy też zamach miał inne, dotąd nieujawnione podłoże. Brak dokumentacji dochodzeniowej sprawia, że każda próba przypisania odpowiedzialności konkretnej osobie pozostawałaby jedynie hipotezą. Dalszych odpowiedzi należałoby szukać w nieopracowanych materiałach administracyjnych, milicyjnych i sądowych oraz w relacjach świadków i ich rodzin.
Historia zamachu na burmistrza pozostaje więc jedną z niewyjaśnionych kart pierwszych powojennych miesięcy w Barlinku. Zarazem przypomina, jak trudny i pełen napięć był proces tworzenia nowych struktur władzy oraz porządkowania życia miasta. Dopóki nie odnajdą się nowe źródła, pytanie o sprawcę zamachu musi pozostać bez jednoznacznej odpowiedzi.
Bibliografia:
- APS, sygn. 65/317
- APSS, sygn. 68/3
- Archiwum Miasta Barlinka
- Dzierbunowicz E., Rewers S. Przybylski G., 2019, Śladami pionierów Barlinka,
- IPN PO 08/104
- Wywiad z Alicją Krzeszewską w 2019r. oraz przekazane dokumenty