Przeglądając akta archiwalne GRN w Barlinku natknęłam się na pierwszy powojenny rozkład jazdy autobusów na trasie Choszczno- Pełczyce- Barlinek- Pyrzyce- Stary Dąb- Szczecin z 1947r.
Wstępny przegląd informacji opublikowanych w sieci pozwolił na ustalenie, że w 1947r. Szczecin przystąpił do tworzenia szerokiej infrastruktury komunikacyjnej w mieście. W tym też czasie zaczął organizować regularną siec transportu publicznego na terenie Pomorza Zachodniego.
Komunikacja autobusowa w 1947r. była jednak rzadka i miała charakter pionierski. Podstawę transportu stanowiła bowiem kolej żelazna.
Transport autobusowy odbywał się głównie na organizowanej od nowa państwowej komunikacji samochodowej, która przekształciła się w PKS. Świadczył on usługi transportu osobowego autobusami na trasach Szczecin, Stargard, Gryfin, Goleniów i inne, do których dojazd koleją był niemożliwy. Jego usługi transportowe bazowały do połowy lat 50-tych na autobusach Bussing 400 i Bussing 900. Były to ocalałe pojazdy niemieckie. Często korzystano także z improwizowanych autobusów na bazie ciężarówek.
Poglądowe autobusy Bussing 400 i Bussing 900 wykorzystywane w komunikacji PKS Szczecin. Źródło; zbiory publiczne.
Podróże były powolne i rozkład jazdy często ulegał zmianom ze względu na braki techniczne.
Pierwszy rozkład jazdy autobusów w powojennym Barlinku
Analiza znalezionego dokumentu pozwala na ustalenie, że jednostką organizującą regularne przewozy osób na trasie Choszczno- Barlinek- Lipiany- Pyrzyce- Stary Dąb- Szczecin była Spółdzielnia Pracy Auto-Transport Okręgu- Morskiego z odpow. udziałami, Szczecin, ul. Roosevelta 98, tel 759.
Harmonogram jazdy obejmował:
wyjazd z Choszczna o godz. 7.00, wyjazd z Barlinka o godz. 8.00, wyjazd z Lipian o godz. 8.40, wyjazd z Pyrzyc o godz. 9.22, wyjazd ze Starego Dębu o godz. 10.34 i przyjazd do Szczecina o godz. 11.24.
Oznacza to łączny czas podróży z Choszczna do Szczecina wynoszący cztery i pół godziny. Tyle czasu trwa aktualnie dojazd do Warszawy!
Osoby chcące załatwić sprawy urzędowe w Szczecinie miały do dyspozycji tylko dwie godziny, gdyż wyjazd ze Szczecina miał już miejsce o godzinie 13.30. Oznaczało to, że były zmuszone do planowania podróży na co najmniej dwa dni.
Powrót do Barlinka- o godz. 16.54, a do Choszczna o godz. 17.56. Podróż powrotna trwała również cztery i pół godziny.
Autobus kursował codziennie za wyjątkiem niedziel i świąt. Należy zaznaczyć, że usługa transportowa była realizowana tylko raz na dobę. Odbiór pasażerów w Choszcznie miał miejsce z dworca kolejowego, natomiast w Szczecinie przystanek autobusowy był zlokalizowany na Placu Sprzymierzonych.
Powyższy rozkład jazdy nie informuje, skąd odbierano pasażerów w Barlinku. Prawdopodobieństwo, że sprzed budynku dworca kolejowego jest duże. Ale byłabym wdzięczna za weryfikację.
Spółdzielnia Pracy Auto -Transport Okręgu Morskiego
Analiza jednostki realizującej przewozy osobowe pozwala na stwierdzenie, że przedsiębiorstwo Auto- Transport Okręgu Morskiego nie było jednostką państwową, lecz spółdzielczą. Ciekawostkę stanowi ograniczenie odpowiedzialności udziałami spółdzielni zaznaczone na pieczątce firmowej.
Na podstawie „Planu i informatora miasta Szczecina” z 1947 roku, można ustalic, że Auto-Transport Okręgu Morskiego funkcjonował jako podmiot realizujący transporty towarów, w tym przewozy masowe. Patrz str. 27 informatora, gdzie znajduje się anons firmy: http://maps.mapywig.org/m/City_plans/Central_Europe/PLAN_i_INFORMATOR_MIASTA_SZCZECINA_1947.pdf
Na końcu informatora znajduje się pierwsza powojenna mapa Szczecina z polskim nazwami ulic. Bezcenny dokument.
Reklama mówi, że firma Auto-Transport Okręgu Morskiego zajmowała się przewozem towarów (transporty towarowe masowe). Prowadziła szeroką działalność transportową oferując samochody ciężarowe, traktory, przyczepy, autobusy i taksówki. Oferowała także remonty pojazdów we własnych warsztatach samochodowych włącznie ze spawaniem bloków i ładowaniem akumulatorów.
Informacja o przedsiębiorstwie pochodzi z planu miasta Szczecina, co wskazuje na intensywną działalność w tym głównym węźle portowym.
Rok 1947 to czas intensywnej repolonizacji i zagospodarowywania okręgów morskich, gdzie transport samochodowy był ściśle powiązany z przeładunkiem w portach.
Jakie pojazdy oferowała firma Auto-Transport Okręg Morski do przewozu pasażerów na trasie Choszczno- Szczecin nie zdołałam ustalic. Brak jest też danych umożliwiających określenie, jak długo firma ta realizowała przewozy osobowe na trasie Choszczno-Szczecin via Barlinek.
Ciężko jest obecnie zrozumieć, dlaczego trasa około 80 km trwała tyle czasu. Jak bardzo świat się skurczył dzięki rozwojowi techniki!
Inna sprawa, że jeśli porównamy obecną siec osobowego autobusowego transportu publicznego Barlinek – Szczecin, czy też Choszczno- Szczecin to musimy stwierdzić, że wróciliśmy do stanu wyjściowego. Historia zatoczyła koło. Poruszanie się bez własnego środka lokomocji jest praktycznie niemożliwe.